Göze Lazerle Delik Açılması Neden Yapılır?

Gözün açısı neresi, neden kapanır?

Gözün ön bölümündeki sıvı, normalde göz bebeğinden geçerek kornea ile iris arasındaki bölgeye ulaşır. Dışarı çıkışın önemli bir kısmı bu bölgedeki drenaj yapılarından olur. İrisin konumu sıvının akışını engellerse basınç yükselebilir. Dar bir açı, bu geçiş için daha az alan bulunması anlamına gelir.

İridotomi, sıvının irisin iki tarafı arasında geçebileceği ek bir yol açar. Pupil bloğu mekanizması varsa iris üzerindeki basınç farkını azaltmaya yardımcı olabilir. Gözyaşı kanalı ameliyatı değildir; dışarı akan gözyaşını tedavi etmek için yapılmaz. “Drenaj” sözcüğü iki durumda da geçse de göz içi sıvısıyla gözyaşı farklı sistemlerdir.

Kaynaklar: [1] [2]

Hangi hastalarda koruyucu olarak düşünülür?

Gonioskopiyle açı yapısı incelenir; kapalı alanlar, yapışıklıklar, basınç ve sinir hasarı birlikte değerlendirilir. Sadece açı dar bulunan kişiyle daha önce akut atak geçiren kişi aynı risk grubunda değildir. Diğer gözün durumu, göz bebeğini büyütmeyi gerektiren durumlar ve sağlık hizmetine erişim gibi özellikler görüşmede önem kazanabilir.

Bir kişiye koruyucu iridotomi önerilirken başka bir kişinin izlenmesi bu nedenle tutarsızlık değildir. İşlemin hedefi, sizin gözünüzde hangi mekanizmayı azaltmak olduğuyla açıklanmalıdır. “Açım dar, demek ki kesin kör olacağım” veya “Basıncım normal, hiçbir risk yok” şeklindeki iki uç yorum da uygun değildir.

Kaynaklar: [2] [3]

Bilimsel çalışmalar koruyucu işlemi nasıl değerlendiriyor?

2019 tarihli ZAP çalışması, Çin’de iki gözünde açı kapanması şüphesi bulunan 889 kişide bir göze koruyucu iridotomi uygulayıp diğerini kontrol olarak izledi. İşlem bazı açı kapanması sonlanımlarını azalttı; ancak başlangıçta belirtisiz bu grupta toplam olay sıklığı düşüktü. Araştırmacılar sonucu herkese yaygın koruyucu lazer önerisi olarak yorumlamadı.

2022’de yayımlanan ANA-LIS çalışması da Singapur’da belirtisiz dar açılı kişilerde koruyucu işlemi değerlendirdi. Bu araştırmaların ortak klinik mesajı, göreceli risk azalmasının kişinin başlangıç riskiyle birlikte okunması gerektiğidir. Belirtisiz tarama grubundaki sonuçlar, akut açı kapanması geçiren hastanın acil tedavisine doğrudan uygulanamaz. Koruyucu işlem kararı tanı kategorisi ve kişisel koşullara göre verilir.

Kaynaklar: [4] [5]

İşlem sırasında ne hissedilir?

İşlem öncesinde göz yüzeyini uyuşturan ve gerektiğinde hazırlık amacı taşıyan damlalar kullanılır. Lazerin odaklanması için göze özel bir lens temas ettirilebilir. Işık parlamaları, kısa batma veya tıklama benzeri bir his olabilir. Beklenmeyen ağrı veya rahatsızlığı işlem yapan kişiye söylemeniz gerekir.

Lazerin uygulanma süresiyle klinikte geçirilen toplam süre aynı değildir. Hazırlık ve basınç kontrolü için bekleme gerekebilir. İşlem sonrasında görme geçici bulanık olabileceğinden dönüş yolunu önceden planlayın. Yanınızda güncel ilaç listenizin bulunması yararlıdır. Kan sulandırıcılar ve glokom damlaları için ekibin talimatını alın; kendi kendinize kesmeyin.

Kaynaklar: [1] [6]

İşlemden sonra damla ve kontrol neden gerekir?

Lazer sonrası geçici basınç artışı veya iltihabi yanıt görülebilir. Bu nedenle işlem öncesi ve sonrası basınç ölçümleri ile gerektiğinde kısa süreli ilaçlar planlanır. Açıklığın yeterli ve açık kalıp kalmadığı da kontrol edilir. Bazı gözlerde ek uygulama veya başka tedavi gerekebilir.

Şiddetli ağrı, belirgin görme azalması veya artan kızarıklık olursa kontrol gününü beklemeyin. Beklenen hafif rahatsızlıkla acil bulguyu ayırt etmek için size verilen iletişim bilgisini saklayın. İşlemden sonra uzun dönem basınç damlaları bazen sürer; açıklık oluşturulması bütün basınç sorunlarını otomatik olarak çözmez.

Kaynaklar: [6] [7]

İridotomi sonrası açı kapanması riski tamamen biter mi?

Pupil bloğu dışında açıyı daraltan mekanizmalar bulunabilir. Doğal merceğin hacmi, iris yapısı veya daha önce gelişmiş yapışıklıklar önemli olabilir. Bu nedenle açıklık açık olsa bile açı ve basınç takibi devam eder. İşlemin yapılmış olması glokom hasarı varsa onu geri çevirmez.

İridotomi sonrası ilerleme riskini inceleyen araştırmalar, açı genişliğinin takipte önemini koruduğunu gösterir. Bazı hastalarda lens cerrahisi veya başka yaklaşım değerlendirilebilir; karar yalnız “Lazer oldum” bilgisine dayanmaz. Göz hekimi işlemden önce ve sonra hangi anatomik değişimi beklediğini açıklamalıdır. Takibin sürmesi lazerin gereksiz olduğu değil, hastalığın birden fazla mekanizması olabileceği anlamına gelir.

Kaynaklar: [3] [8]

SLT lazerle farkı nedir?

SLT, uygun açık açılı gözlerde trabeküler ağın işlevini hedefler. İridotomi ise iriste açıklık oluşturarak farklı bir sıvı geçiş sorununa yönelir. Her ikisine günlük dilde “göz tansiyonu lazeri” denmesi, birbirlerinin yerine kullanılabilecekleri anlamına gelmez. Hangi işlem planlandığını adıyla öğrenin.

Bu sorular, işlemi korkutucu bir ifade yerine açıklanabilir bir tedavi seçeneği olarak anlamanıza yardımcı olur.

• Açım yalnız dar mı, kapanma veya sinir hasarı da var mı?
• Önerilen işlemin amacı koruma mı, mevcut sorunu tedavi etmek mi?
• İşlem yapılmazsa benim riskim nasıl izlenecek?
• Sonrasında hangi damlalar ve kontroller devam edecek?

Kaynaklar: [1] [2]

Koruyucu lazer önerilmesi, kriz geçirdiğim anlamına mı gelir?

Hayır. Bazı hastalarda daha önce akut atak olmadan, gözün açı yapısına ve kişisel riskine göre koruyucu işlem değerlendirilir. “Dar açı”, “açı kapanması” ve “açı kapanması glokomu” aynı aşamayı anlatmaz. Bunların birbirinden ayrılması, işlemin neden önerildiğini ve sonrasında hangi kontrollerin gerektiğini anlamayı kolaylaştırır.

Görüşmede işlemin mevcut bir sorunu tedavi etmek için mi, belirli bir riski azaltmak için mi önerildiğini sorun. İzlem seçeneğinin uygun olup olmadığı ve kararın hangi muayene bulgularına dayandığı açıklanmalıdır. Koruyucu işlemleri inceleyen araştırmalardaki ortalama riskler, her hastanın kişisel olasılığı değildir. Gözün anatomisi, eşlik eden hastalıklar ve takip koşulları kararı değiştirebilir. Bir yakına aynı işlem önerilmemiş olması, sizin önerinizin yanlış olduğunu tek başına göstermez; karşılaştırılması gereken şey işlem adı kadar gözün yapısıdır.

Kaynaklar: [3] [4] [5]